Weet waar je recht op hebt

Van pionieren op een zolderkamer en bouwen aan een afdeling tot digitale Teams-overleggen. Na honderden gesprekken met werknemers en werkgevers, talloze cao-onderhandelingen en een reeks interne veranderingen nam Johan Bijlsma na bijna 39 jaar afscheid van De Horecabond. Per 1 juni ging hij met pensioen. Zijn verhaal. Even terug naar het begin. Je begon op een zolderkamer, met als doel een district op te bouwen. Wat heeft die beginperiode jou geleerd over dit werk?“Wat ik geleerd heb, is dat het heel veel tijd kost om vertrouwen te winnen van werkgevers in de horeca. Ze beschouwen de bond als lastig, terwijl ik altijd heb aangegeven: maak gebruik van ons. Als werkgever wil je ook dat je medewerkers tevreden zijn. Ik heb ook ervaren dat er weinig kennis is bij werknemers over hoe een cao tot stand komt en waarom lidmaatschap van een vakbond belangrijk is. Sommige werknemers zagen het als verraad naar hun werkgever als ze lid zouden worden. Dat is wel iets verbeterd.”  “Wat ik verder geleerd heb, is dat mensen niet moeten wachten tot er een probleem is, maar dat ze informatie moeten opvragen bij ons. Klop je aan voordat er een conflict is, dan blijven de arbeidsverhoudingen goed. Wel moet ik zeggen dat soms de veiligheid ontbreekt om zaken bespreekbaar te maken. Aan de andere kant: ook werknemers mogen zich weerbaarder opstellen. Daar steken we ook tijd in. We maken duidelijk dat het fijn is om te weten dat je als werknemer de bond achter je hebt staan.”    In bijna veertig jaar is er veel veranderd in je werk en in de maatschappij. Wat is het verschil tussen toen en nu?“Toen ik begon, hielden we spreekuren in de verschillende steden. Nu doen we veel advieswerk digitaal en gaan we direct naar de bedrijven toe. We zijn op een andere manier zichtbaar geworden.” “De organisatie is veranderd. In de begintijd hadden we regio-afdelingen. Na de fusie met de voedingsbond waren er vijf dagelijks bestuurders in loondienst, met lagen daaronder. Nu is er een hele platte organisatie. De laatste jaren vond ik de mooiste jaren. We zijn nu een hechte club medewerkers die het met zijn allen doet. We voelen ons samen meer eigenaar van wat we doen. De cultuur is gewijzigd, daarin wordt ook veel geïnvesteerd. Met cultuurdagen, waarop je elkaar beter leert kennen. In het verleden voelde je je soms alleen staan en loste je je problemen zelf op. Je deelde ook veel minder.”  Wat is nog precies hetzelfde gebleven in al die jaren?“Dat werkgevers veel van wat we aan voorwaarden hebben opgebouwd, willen afbreken. Zie de recreatie, waar door overnames investeerders bepalend zijn. De winst gaat naar de ondernemingen, niet naar de werknemers. Dat geldt ook voor hoe de regering omgaat met sociale zekerheid. Als je ziet wat we na de Tweede Wereldoorlog in Nederland hebben opgebouwd aan fatsoenlijke regelingen en voorzieningen, en hoe daar nu aan gezaagd wordt. Van het verkorten van de WW tot de AOW-leeftijd: de rekening wordt altijd bij de hardwerkende Nederlander neergelegd. Daarom is een vakbond belangrijk.” Waar ben je echt trots op?“Op de mooie cao’s die ik heb mogen afsluiten, de verbeteringen die we realiseerden in de cao recreatie. En op het zoeken naar creatieve oplossingen voor arbeidsvoorwaarden, ook in tijden dat het spannend werd. Ik herinner me een duivels dilemma bij Albron/Center Parcs, ongeveer twaalf jaar geleden. Het bedrijf had het lastig en investeringen kwamen onder druk te staan. De keuze was: een ontslagronde, waarbij een groep in een uitkering zou komen en er dertig procent op achteruit zou gaan, of allemaal drie procent inleveren en een baangarantie. Dat laatste werd het. Waarbij de medewerkers na relatief korte tijd het salaris weer terugkregen.” “Ook ben ik blij dat ik twee keer een cao voro de RVU heb afgesloten, een regeling vervroegde uittreding. Rond corona en nu in 2026. Nu is zwaar werk toegevoegd om in aanmerking te komen. Dat betekent voor verschillende mensen in de gastvrijheid dat ze echt eerder kunnen stoppen met werken.”  Wat is jouw boodschap aan medewerkers in de gastvrijheid?“Besef dat je meer impact kunt hebben dan je zelf denkt. Je bent echt van belang als het gaat om betere arbeidsvoorwaarden. Hoe meer mensen betrokken zijn, hoe beter je positie als onderhandelaar is en hoe beter je afspraken kunt maken met werkgevers. Haal informatie op bij ons over arbeidsvoorwaarden, zorg dat je op de hoogte bent. En als je een kwestie hebt: wacht niet tot het een conflict is, maar neem eerder contact met ons op.” Hoe ziet je toekomst eruit? Wat ga je missen, wat niet?“Ik ga mijn collega’s, de leden en alle medewerkers missen. Als ik opsta, kijk ik altijd even naar mijn mails. Die betrokkenheid ga ik missen. Ik ben wel blij dat ik geestelijk tot rust kan komen en niet meer altijd hoef na te denken over hoe je zaken gaat oplossen. Maar na een tijdje gaan de kriebels vast weer komen. Wat ik niet ga missen? Ik vind autorijden best fijn, maar dat ik heel veel tijd kwijt ben om ergens te komen, dat ga ik niet missen.”  

De afgelopen periode hebben we veel cateringmedewerkers bijgepraat over de veranderingen in de catering. We willen iedereen bedanken die een webinar heeft gevolgd, de opname heeft teruggekeken of een vraag heeft gesteld. Dankzij jullie betrokkenheid hebben we veel medewerkers kunnen informeren en meer duidelijkheid kunnen geven over wat er verandert.  Nu kijken we vooruit. Binnenkort starten we met het ophalen van ideeën en meningen voor een nieuwe cao. Dit keer gaat het om de cao horeca, waar de cateringsector vanaf 2027 bij aansluit. Vanaf 1 juli ontvang je een uitnodiging om jouw mening te geven.  Jouw mening telt  De afspraken die straks worden gemaakt over loon, werktijden, roosters en andere arbeidsvoorwaarden hebben direct invloed op jouw werk. Daarom horen we graag wat jij belangrijk vindt.  Hoe meer mensen meedenken, hoe sterker we samen staan tijdens de onderhandelingen. Heb je een webinar gemist? Geen probleem. Op onze website vind je nog steeds de veelgestelde vragen over de veranderingen in de catering en wat deze voor jou betekenen. Je kunt ook eens navragen bij een collega. De kans is groot dat die een webinar heeft gevolgd en je verder kan helpen. Kom je er toch niet uit? Neem gerust contact met ons op.   Groet,  Annemieke Jacobs Bestuurder catering en recreatie 

Warm weer is lekker, maar als je de hele dag moet werken is het minder leuk. Werken in de zon of extreme hitte kunnen risico’s opleveren voor je gezondheid. Wat is hierover in de cao en wet geregeld? Uiteraard is het niet leuk om in extreme warmte te werken, maar dit is niet direct gevaarlijk. Je kunt daarom ook niet zomaar werk weigeren. In de cao is niks vastgelegd over het werken met warm weer. In de wet staat dat je je werk mag onderbreken als de hitte ernstig en een onmiddellijk gevaar is voor je veiligheid en gezondheid. In de wet staat niet precies vastgelegd wat er bedoeld wordt met gevaarlijke hitte. Niet alleen warmte, maar ook de luchtvochtigheid en werkkleding kunnen zorgen gevaarlijke situaties. Welke maatregelen kan je nemen? Zowel jij als je werkgever moeten maatregelen nemen zodat het werk veilig kan worden uitgevoerd. Treft je werkgever geen maatregelen en dreigt er direct gevaar voor je veiligheid en gezondheid, dan mag je je werk stilleggen. Als het werken bij een extreme temperatuur niet voorkomen kan worden, dan kan de werkgever: nagaan of werken in de warmte wel noodzakelijk is de duur van de werkzaamheden in de warmte verkorten de werkzaamheden afwisselen met werk op een koelere plek koele dranken aanbieden persoonlijke beschermingsmiddelen beschikbaar stellen kledingvoorschriften aanpassen Werkgevers mogen kledingvoorschriften hanteren zolang deze voorschriften redelijk zijn. Een regeling omtrent kledingvoorschriften wordt opgesteld tussen de werkgever en medewerker. In de wet is hierover niks geregeld. Hulp nodig? Doet je werkgever onvoldoende om het werk in de hitte veilig en draaglijk te houden (zie hieronder ook tips)? Dan kan je de hulp inschakelen van de Nederlandse Arbeidsinspectie of de arbodienst.